Jechać teraz czy czekać do rana? Dziesięć objawów, z którymi się nie czeka

Druga w nocy: zanim wyruszycie, zadzwoń do najbliższej lecznicy z dyżurem i opowiedz, co widzisz.

Z wieloma „nocnymi strachami” o pupila da się spokojnie poczekać do rana. Jest jednak kilka sytuacji, w których godziny naprawdę robią różnicę, i dobrze je znać, zanim się wydarzą. Zebraliśmy je w jednej tabeli. Jeśli rozpoznajesz w niej to, co dzieje się z Twoim zwierzakiem, zadzwoń do lecznicy z dyżurem nocnym i nie odkładaj wyjazdu do rana. Pod tabelą znajdziesz dokładniejsze opisy wymienionych objawów, a także informacje o tym, co spokojnie może poczekać do otwarcia Twojej przychodni.

Kiedy nie czekać do rana

Dziesięć objawów, z którymi nie warto czekać do rana. Pełna lista w tabeli.

To może poczekać do rana

Nie każdy niepokojący objaw musi oznaczać nocną wyprawę do lekarza weterynarii. Z tymi pięcioma sytuacjami możesz spokojnie poczekać do otwarcia swojej przychodni:

Zanim wyruszycie

Trzy rzeczy do powiedzenia przez telefon: czy pupil jest przytomny, jak oddycha, jakiego koloru ma dziąsła. I trzy rzeczy, których lepiej nie robić: nic do pyska, nic z apteki, palców do pyska nie wkładamy.

Pies ma drgawki, atak padaczki

Napad padaczkowy wygląda przerażająco, ale zwykle mija sam po jednej do trzech minut. Pies pada, sztywnieje, drgają mu mięśnie, może się ślinić i oddać mocz. W tym czasie najwięcej możesz dla niego zrobić, zachowując spokój.

Przy napadzie zapisz godzinę początku, zgaś światło, mów spokojnie i nie dotykaj pyska. Napad dłuższy niż 5 minut albo drugi tej doby to powód, żeby pojechać do lekarza jeszcze tej nocy.

Pojedynczy krótki napad, po którym pies wraca do siebie, nie wymaga nocnej wyprawy, ale warto tego samego dnia pokazać go lekarzowi. U większości psów z padaczką pierwszy napad nie pozostaje jedynym. Po napadzie Twój pupil może być przez jakiś czas zdezorientowany, chodzić bez celu albo słabo widzieć. W połowie przypadków mija to w ciągu pół godziny. Leki ratunkowe do podania w domu istnieją i warto o nie zapytać lekarza prowadzącego, który pokaże, jak je podawać. Kota z napadem lepiej zawieźć od razu, bo u kotów za napadami częściej występuje uszkodzenie mózgu.

A co, jeśli pies się trzęsie, ale stoi, chodzi i reaguje na imię? To nie jest napad. Jeśli drżenie nie mija albo pies zachowuje się przy tym inaczej niż zwykle, zadzwoń do lekarza i opisz, co widzisz.

Pies dziwnie oddycha, kot oddycha z otwartym pyskiem

Kot, który oddycha z otwartym pyskiem, nie „dyszy po zabawie”. U kota to znak, że płuca przestają nadążać, i to znak późny. Pies z dusznością stoi z wyciągniętą szyją i nie chce się położyć. U obu dziąsła mogą zrobić się sine albo bardzo blade, a brzuch zapada się, gdy klatka się unosi. Z taką dusznością warto pojechać do lekarza weterynarii od razu, także w środku nocy.

Tak wygląda zwierzak, któremu brakuje tchu: pies z łokciami na boki i wyciągniętą szyją, kot z otwartym pyskiem. Transporter, spokój i droga do lecznicy.

Przyczyn duszności jest wiele, u kota najczęściej jest to spowodowane problemami z sercem, ale w domu sam tego nie rozpoznasz i nie musisz. Zupełnie osobną sprawą jest oddech we śnie. Zdrowy pies i kot śpią z oddechem poniżej 30 na minutę. Jeśli policzysz przez minutę i wyjdzie, że stale oddechów jest więcej, to umów wizytę w ciągu dnia czy dwóch. To nie jest powód do nocnej jazdy.

Pies ma wzdęty, twardy brzuch

Skręt żołądka to jedna z niewielu sytuacji, w których naprawdę liczy się każda godzina. Pies próbuje wymiotować, ale nie daje rady albo wymiotuje pianą. Ślini się, chodzi niespokojnie, a brzuch rośnie i twardnieje. Żołądek wypełnia się gazem i obraca wokół własnej osi, przez co odcina dopływ krwi do narządów. To sytuacja, w której powinieneś zabrać swojego podopiecznego do lekarza weterynarii natychmiast, o każdej porze

Skręt żołądka: pies przywieziony przed upływem pięciu godzin ma dużo większe szanse. W domu nie da się mu pomóc.

Psy, które trafiają do lecznicy przed upływem pięciu godzin od pierwszych objawów, w większości przypadków wracają do domu. Umiera jeden na dziewięć takich przypadków. Po pięciu godzinach umiera prawie co drugi. Najczęściej chorują psy duże, o głębokiej klatce piersiowej, ale skręt opisano nawet u jamnika.

Kot nie oddaje moczu

Kot wchodzi do kuwety raz za razem, kuca, napina się, ale nie oddaje moczu. Czasem wokalizuje, czasem zostawia kropelkę moczu z krwią. Opiekunowie często biorą to za zaparcie, bo z zewnątrz wygląda to tak samo. U kocurów cewka moczowa, czyli rurka od pęcherza na zewnątrz, jest długa i wąska, więc łatwo zatyka ją „korek” ze śluzu i kryształów. Z takim kotem trzeba pojechać do lekarza weterynarii jeszcze tej nocy.

Kocur kuca w pustej kuwecie i nic nie wychodzi: cewkę zatkał korek. Nie uciskaj brzucha, nic do pyska, z takim kotem trzeba pojechać jeszcze tej nocy.

Mocz, który nie ma ujścia, zatruwa organizm w ciągu doby, dwóch, a bez leczenia kot może umrzeć w dwa, trzy dni. Dobra wiadomość jest taka, że leczenie kończy się dobrze u ponad dziewięciu kotów na dziesięć. Warunek jest jeden: Twój kot musi szybko otrzymać pomoc.

Pies ma blade dziąsła

Kolor dziąseł to najprostszy domowy test krążenia. Unieś wargę i przyjrzyj się im. Zdrowe dziąsła są różowe. Uciśnij je palcem, puść i policz, po ilu sekundach kolor wraca. Do dwóch sekund to norma. Blade, białe, szare albo sine dziąsła i kolor wracający dłużej niż dwie sekundy oznaczają, że krążenie zawodzi i że Twój pupil powinien jak najszybciej trafić do lekarza weterynarii.

Unieś wargę, uciśnij dziąsło i policz: kolor ma wrócić w dwie sekundy. Blade, szare albo sine dziąsła to powód, żeby nie czekać do rana.

Za bladymi dziąsłami i nagłym osłabieniem u psa często stoi krwawienie do brzucha, którego z zewnątrz nie widać, często ze śledziony. Brzmi groźnie, ale ponad osiem psów na dziesięć po operacji wraca do domu. Drugą częstą przyczyną jest anafilaksja, czyli gwałtowna reakcja uczuleniowa, która u psa często przebiega bez bąbli na skórze, za to z wymiotami i biegunką. Kot we wstrząsie anafilaktycznym potrafi zmylić. Ma blade dziąsła, jest zimny, a tętno ma wolne, nie szybkie.

Pies zemdlał

Omdlenie i napad padaczkowy łatwo pomylić, a dla lekarza to duża różnica. Omdlenie ma wyzwalacz. Może to być wysiłek, kaszel lub ekscytacja. Pies pada wiotko, leży kilka sekund i wstaje, jakby nic się nie stało. Napad może przychodzić w spoczynku albo we śnie, występują drgawki. Trwa to minuty, a później pies dochodzi do siebie. Nawet specjaliści oglądający film nie zawsze się zgadzają, co widzą, dlatego nagranie jest tak cenne.

Omdlenie ma wyzwalacz i mija w sekundy, napad przychodzi w spoczynku i trwa minuty. Nagraj film, bo z opisu nie rozstrzygnie tego nawet specjalista.

Pies się przegrzał

Udar cieplny nie zdarza się tylko w zamkniętym aucie w upał. Trzy przypadki na cztery to wysiłek, nawet zwykły spacer w bardzo ciepły dzień. W zamkniętym aucie temperatura rośnie o prawie dwa stopnie co pięć minut. Przy 22 stopniach na zewnątrz w środku robi się aż 47, a uchylone okno niewiele zmienia.

Pies przy upale albo po wysiłku ciężko dyszy i jest apatyczny. Jeśli do tego wymiotuje, ma biegunkę, ślini się, chwieje się, upada albo miał napad drgawek, sprawa jest poważna. Jeśli nie reaguje na wołanie, ma krwawą biegunkę, wybroczyny, czyli drobne krwawe plamki na skórze, albo chwiejny chód, to sytuacja jest bardzo poważna. W takim stanie umiera więcej niż co drugi pies. W obu przypadkach Twój pupil powinien trafić do lekarza weterynarii, ale najpierw trzeba go schłodzić.

Przegrzany pies: najpierw kilka minut chłodzenia w zimnej wodzie z głową nad powierzchnią, potem droga do lecznicy mokrym psem. Termometr nic tu nie rozstrzyga.

Pies się zadławił

Pies, który nagle kaszle, ale oddycha, najczęściej wciągnął kłos albo źdźbło trawy. To nie jest zadławienie i nie wymaga żadnych manewrów, tylko wizyty u lekarza tego samego dnia. Po zabiegu wyjęcia kłosa przeżyły wszystkie badane psy. Zadławienie wygląda inaczej. Pies nie może nabrać powietrza, panikuje, a jego dziąsła sinieją. To jedyna sytuacja z tej listy, w której coś robisz sam, zanim dojedziecie do lecznicy.

Pies kaszle, ale oddycha: wizyta tego dnia. Pies nie może nabrać powietrza: uderzenia między łopatki i droga do lecznicy. Palców do pyska nie wkładamy.

Pies nie chce wstać, kot nie rusza tylnymi łapami

U psa nagła słabość tylnych łap to najczęściej wypadnięty dysk, który uciska rdzeń. Wiele zależy od tego, czy pies jeszcze czuje łapy, gdy lekarz je zbada. Z zachowanym czuciem głębokim operacja przywraca władzę w nogach ponad dziewięciu psom na dziesięć. Przy braku czucia głębokiego sześciu na dziesięć. Część psów traci czucie właśnie przez noc czekania, dlatego z takim psem warto pojechać do lekarza weterynarii tej samej nocy.

Psa, który nie wstaje na tylne łapy, przewozimy płasko na sztywnej desce albo złożonym kocu. Kota z zimnymi tylnymi łapami zawozimy od razu, bez masowania.

Jeśli pies nie wstaje w ogóle, nie tylko na tylne łapy, i jest apatyczny, sprawdź dziąsła i oddech, tak jak opisaliśmy wyżej, i tak czy inaczej jedź do lekarza.

U kota nagłe porażenie tylnych łap może być spowodowane przez skrzep, który zatkał tętnicę. Łapy są wtedy zimne, poduszki blade, kot wokalizuje z bólu i szybko oddycha. W czterech przypadkach na pięć to pierwszy sygnał choroby serca. Nie masuj i nie rozcieraj łap, tylko włóż kota do transportera i zawieź go do lekarza weterynarii jak najszybciej. Nie musi to być wyrok. Przy leczeniu przeżywa trzy do czterech kotów na dziesięć, a część żyje jeszcze ponad rok.

Kot nie je i nie pije

Kot, który nie je od doby, ale poza tym zachowuje się normalnie, wymaga kontaktu telefonicznego z kliniką i wizyty tego samego dnia. Wytyczne dla lekarzy weterynarii każą wspomóc żywienie najpóźniej trzeciego dnia, a lekarz potrzebuje jeszcze czasu na znalezienie przyczyny tego stanu. Koty źle znoszą głodówkę. U otyłego kota po dniach niejedzenia może rozwinąć się stłuszczenie wątroby.

Jeśli oprócz niejedzenia kot jest apatyczny, ślini się, wymiotuje, zwiesza głowę albo żółkną mu białka oczu i wnętrze uszu, to sytuacja, w której należy pojechać do lekarza weterynarii od razu, także w nocy.

Kot nie je od doby: telefon i wizyta tego samego dnia. Karmienie strzykawką na siłę tylko szkodzi.

Co powiedzieć przez telefon i co zabrać

Przez telefon wystarczy kilka zdań. Co się dzieje, od której godziny, czy Twój pupiljest przytomny, jak oddycha i jakiego koloru ma dziąsła. Dodaj, ile waży i za ilebędziecie. Ze sobą weź telefon z nagraniem, jeśli je masz, listę leków, które zwierzak dostaje, koc i transporter dla kota.

Dobrze jest mieć numer swojej przychodni i najbliższego dyżuru nocnego zapisanyw telefonie. Kiedy coś się dzieje, nie ma czasu na szukanie.

Artykuł powstał po to, żeby opiekun, który w nocy stoi nad swoim zwierzakiem,wiedział, kiedy jechać, a kiedy spokojnie poczekać do rana. Jeśli Ci pomógł,możesz dorzucić się do kolejnych takich poradników: zrzutka.pl/dwyen4.

Numer lecznicy i najbliższego dyżuru warto zapisać dziś. Fundacja SOS dla zwierząt – Furgle.

lekarz weterynarii, Fundacja SOS dla zwierząt – Furgle

Pamiętaj, że artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje badania zwierzęcia przez lekarza weterynarii. Przy każdym z opisanych objawów skontaktuj się z lecznicą najszybciej, jak to możliwe.

Źródła

1. Charalambous M, Muñana K, Patterson EE, Platt SR, Volk HA. ACVIM Consensus Statement on the management of status epilepticus and cluster seizures in dogs and cats. J Vet Intern Med 2024;38(1):19–40. DOI 10.1111/ jvim.16928. PMID 37921621.

2. Berendt M, Farquhar RG, Mandigers PJJ i wsp. International veterinary epilepsy task force consensus report on epilepsy definition, classification and terminology in companion animals. BMC Vet Res 2015;11:182. DOI 10.1186/ s12917-015-0461-2. PMID 26316133.

3. Jankauskas M, Tamosauskaite J, Gradeckienė A, Čižinauskas S, Kvitka D, Riškevičienė V. Clinical and diagnostic features of feline epilepsy: distribution of seizure types and associated factors. Animals (Basel) 2025;15(23):3497. DOI 10.3390/ani15233497. PMID 41375554.

4. Linklater A, Carney P. Initial Triage and Resuscitation of Small Animal Emergency Patients. Merck Veterinary Manual, wersja profesjonalna, aktualizacja kwiecień 2026. https://www.merckvetmanual.com/emergencymedicine-and-critical-care/evaluation-and-initial-treatment-of-small-animalemergency-patients/initial-triage-and-resuscitation-of-small-animalemergency-patients

5. Sigrist NE, Adamik KN, Doherr MG, Spreng DE. Evaluation of respiratory parameters at presentation as clinical indicators of the respiratory localization in dogs and cats with respiratory distress. J Vet Emerg Crit Care 2011;21(1):13–23. DOI 10.1111/j.1476-4431.2010.00589.x. PMID 21288289.

6. Winkler KP. Gastric Dilation and Volvulus in Small Animals. Merck Veterinary Manual, aktualizacja sierpień 2025. https://www.merckvetmanual.com/ digestive-system/surgical-problems-of-the-gastrointestinal-tract-in-smallanimals/gastric-dilation-and-volvulus-in-small-animals

7. Buber T, Saragusty J, Ranen E, Epstein A, Bdolah-Abram T, Bruchim Y. Evaluation of lidocaine treatment and risk factors for death associated with gastric dilatation and volvulus in dogs: 112 cases (1997–2005). J Am Vet Med Assoc 2007;230(9):1334–1339. DOI 10.2460/javma.230.9.1334. PMID 17472559.

8. Van Vertloo L. Urethral Obstruction in Small Animals. Merck Veterinary Manual, aktualizacja maj 2025. https://www.merckvetmanual.com/urinarysystem/urolithiasis-in-small-animals/urethral-obstruction-in-small-animals

9. Brown SA. Noninfectious Diseases of the Urinary System of Cats. Merck Veterinary Manual, wersja dla właścicieli, aktualizacja maj 2026. https:// www.merckvetmanual.com/cat-owners/kidney-and-urinary-tract-disorders-ofcats/noninfectious-diseases-of-the-urinary-system-of-c

10. Charalambous M, Gomes SA, Papageorgiou S, Orioles M. Epileptic Seizures Versus Syncope: Pathophysiology and Clinical Approach. Veterinary Evidence 2017;2(1). DOI 10.18849/ve.v2i1.58.

11. Barnett L, Martin MW, Todd J, Smith S, Cobb M. A retrospective study of 153 cases of undiagnosed collapse, syncope or exercise intolerance: the outcomes. J Small Anim Pract 2011;52(1):26–31. DOI 10.1111/j. 1748-5827.2010.01013.x. PMID 21175622.

12. .Hall EJ, Carter AJ, Bradbury J, Barfield D, O’Neill DG. Proposing the VetCompass clinical grading tool for heat-related illness in dogs. Sci Rep 2021;11:6828. DOI 10.1038/s41598-021-86235-w. PMCID PMC7994647.

13. Textor J. Emergency Care for Dogs and Cats. Merck Veterinary Manual, wersja dla właścicieli, aktualizacja grudzień 2025. https://www.merckvetmanual.com/special-pet-topics/emergencies/emergency-carefor-dogs-and-cats

14. Alves P, Hammerton R, Walker D, Perez M, Florey J. Canine and Feline Tracheobronchial Foreign Bodies: A UK Multi-Centre Study. Animals (Basel) 2026;16(5):726. DOI 10.3390/ani16050726. PMID 41828936.

15. Martin S, Liebel FX, Fadda A, Lazzerini K, Harcourt-Brown T. Same-day surgery may reduce the risk of losing pain perception in dogs with thoracolumbar disc extrusion. J Small Anim Pract 2020;61(7):442–448. DOI 10.1111/jsap.13147. PMID 32462659.

16. Guillaumin J. Feline Aortic Thromboembolism: recent advances and future prospects. J Feline Med Surg 2024;26(6). DOI 10.1177/1098612X241257878. PMID 38857617.

17. Taylor S, Chan DL, Villaverde C, Ryan L, Peron F, Quimby J, O’Brien C, Chalhoub S. 2022 ISFM Consensus Guidelines on Management of the Inappetent Hospitalised Cat. J Feline Med Surg 2022;24(7):614–640. DOI 10.1177/1098612X221106353. PMID 35775307.

18. Center SA. Feline Hepatic Lipidosis. Merck Veterinary Manual, aktualizacja czerwiec 2025. https://www.merckvetmanual.com/digestive-system/hepaticdiseases-of-small-animals/feline-hepatic-lipidosis (oraz wersja dla właścicieli: Center SA. Disorders of the Liver and Gallbladder in Cats. Merck Veterinary Manual, wrzesień 2024).

19. Linklater A, Hanson KR. First Aid and Transport of Small Animals. Merck Veterinary Manual, aktualizacja grudzień 2025. https:// www.merckvetmanual.com/emergency-medicine-and-critical-care/emergency-medicine-introduction/first-aid-and-transport-of-small-animals

20. Abboud N, Deschamps JY, Joubert M, Roux FA. Emergency dyspnea in 258 cats: insights from the French RAPID CAT study. Vet Sci 2025;12(3):242. DOI 10.3390/vetsci12030242. PMID 40266956.

21. Packer RMA, Berendt M, Bhatti S i wsp. Inter-observer agreement of canine and feline paroxysmal event semiology and classification by veterinary neurology specialists and non-specialists. BMC Vet Res 2015;11:39. DOI 10.1186/s12917-015-0356-2. PMID 25881213.

22. Shmuel DL, Cortes Y. Anaphylaxis in dogs and cats. J Vet Emerg Crit Care 2013;23(4):377–394. DOI 10.1111/vec.12066. PMID 23855441.

23. Jankauskas M, Gradeckienė A, Čižinauskas S, Saalasti O, Kvitka D, Riškevičienė V. Extended analysis of status epilepticus and cluster seizures in dogs in the context of overall epilepsy incidence: 254 cases. Animals (Basel)2025;15(19):2807. DOI 10.3390/ani15192807. PMID 41096402.

24. Fentem R, Nagendran A, Marioni-Henry K i wsp. Risk factors associated with short-term mortality and recurrence of status epilepticus in dogs. J Vet Intern Med 2022;36(2):656–662. DOI 10.1111/jvim.16353. PMID 34994484.

25. Kähn C, Meyerhoff N, Meller S, Nessler JN, Volk HA, Charalambous M. The postictal phase in canine idiopathic epilepsy: semiology, management, and impact on the quality of life from the owners’ perspective. Animals (Basel) 2024;14(1):103. DOI 10.3390/ani14010103. PMID 38200833.

26. Dickson D, Little CJL, Harris J, Rishniw M. Rapid assessment with physical examination in dyspnoeic cats: the RAPID CAT study. J Small Anim Pract 2018;59(2):75–84. DOI 10.1111/jsap.12732. PMID 29120036.

27. Rishniw M, Ljungvall I, Porciello F, Häggström J, Ohad DG. Sleeping respiratory rates in apparently healthy adult dogs. Res Vet Sci 2012;93(2): 965–969. DOI 10.1016/j.rvsc.2011.12.014. PMID 22240295.

28. Ljungvall I, Rishniw M, Porciello F, Häggström J, Ohad D. Sleeping and resting respiratory rates in healthy adult cats and cats with subclinical heart disease. J Feline Med Surg 2014;16(4):281–290. DOI 10.1177/1098612X13508940. PMID 24170428.

29. Beeston D, Humm K, Church DB, Brodbelt D, O’Neill DG. Occurrence and clinical management of urethral obstruction in male cats under primary veterinary care in the United Kingdom in 2016. J Vet Intern Med 2022;36(2): 599–608. DOI 10.1111/jvim.16389. PMID 35199370.

30. Pontiero A, Bulgarelli C, Ciuffoli E, Buzzurra F, Villani A, Troìa R, Giunti M. Triage body temperature predicts outcome in cats at emergency department admission: a retrospective study of 1440 cases (January 2018 to December 2021). J Feline Med Surg 2025;27(1):1098612X241291295. DOI 10.1177/1098612X241291295. PMID 39808126.

31. Lux CN, Culp WTN, Mayhew PD, Tong K, Rebhun RB, Kass PH. Perioperative outcome in dogs with hemoperitoneum: 83 cases (2005–2010). J Am Vet Med Assoc 2013;242(10):1385–1391. DOI 10.2460/javma.242.10.1385. PMID 23634683.

32. Hall EJ, Carter AJ, Bradbury J, Barfield D, O’Neill DG. Cooling Methods Used to Manage Heat-Related Illness in Dogs Presented to Primary Care Veterinary Practices during 2016–2018 in the UK. Vet Sci 2023;10(7):465. DOI 10.3390/ vetsci10070465. PMCID PMC10385239.

33. Hall EJ, Carter AJ, O’Neill DG. Dogs Don’t Die Just in Hot Cars – Exertional Heat-Related Illness (Heatstroke) Is a Greater Threat to UK Dogs. Animals (Basel) 2020;10(8):1324. DOI 10.3390/ani10081324. PMID 32751913.

34. McLaren C, Null J, Quinn J. Heat stress from enclosed vehicles: moderate ambient temperatures cause significant temperature rise in enclosed vehicles. Pediatrics 2005;116(1):e109–e112. DOI 10.1542/peds.2004-2368. PMID 15995010. (Pomiar fizyczny, literatura pediatryczna.)

35. Hanel RM, Palmer L, Baker J i wsp. Best practice recommendations for prehospital veterinary care of dogs and cats. J Vet Emerg Crit Care 2016;26(2):166–233. DOI 10.1111/vec.12455. PMID 26994496. (Zalecenia o chłodzeniu cytowane za Hall i wsp. 2023.)

36. Magazanik A, Epstein Y, Udassin R, Shapiro Y, Sohar E. Tap water, an efficient method for cooling heatstroke victims – a model in dogs. Aviat Space Environ Med 1980;51(9 Pt 1):864–866. PMID 7417155.

37. Douma MJ i wsp. First aid cooling techniques for heat stroke and exertional hyperthermia: a systematic review and meta-analysis. Resuscitation 2020;148:173–190. DOI 10.1016/j.resuscitation.2020.01.007. PMID 31981710. (Medycyna ludzka.)

38. Couper K, Abu Hassan A, Ohri V i wsp. Removal of foreign body airway obstruction: a systematic review of interventions. Resuscitation 2020;156:174–181. DOI 10.1016/j.resuscitation.2020.09.007. PMID 32949674. (Medycyna ludzka.)

39. Olby NJ, da Costa RC, Levine JM, Stein VM; CANSORT-SCI. Prognostic Factors in Canine Acute Intervertebral Disc Disease. Front Vet Sci 2020;7:596059. DOI 10.3389/fvets.2020.596059. PMID 33324703.

40. Smith SA, Tobias AH, Jacob KA, Fine DM, Grumbles PL. Arterial thromboembolism in cats: acute crisis in 127 cases (1992–2001) and longterm management with low-dose aspirin in 24 cases. J Vet Intern Med 2003;17(1):73–83. PMID 12564730.

41. Borgeat K, Wright J, Garrod O, Payne JR, Luis Fuentes V. Arterial thromboembolism in 250 cats in general practice: 2004–2012. J Vet Intern Med 2014;28(1):102–108. DOI 10.1111/jvim.12249. PMID 24237457.

42. Webb CB. Hepatic lipidosis: clinical review drawn from collective effort. J Feline Med Surg 2018;20(3):217–227. DOI 10.1177/1098612X18758591. PMID 29478399